NL | EN
Deeldit
opFacebook
Deeldit
opTwitter

Onwerkelijke werkelijkheid

Onwerkelijke werkelijkheid

16-05-2012 | 13.44

Wat vroeger ‘Virtual Reality’ werd genoemd, heet nu ‘Augmented Reality’. Deze vorm van kunst zal de derde keer dat het Stedelijk bij ons over de vloer komt ruim aan bod komen. Aangezien niet iedereen het AR verhaal direct begreep binnen Trouw deden we een interview met AR artiest Sander Veenhof, die tijdens de avond zelf ook zijn werken zal tonen in De Hal van Trouw. 
 
Aanstaande donderdag hebben we de derde editie van Stedelijk @ Trouw en deze editie staat in het teken van AR. Iets waar jij totaal in gespecialiseerd bent, maar waar leken (zoals ik) geen idee hebben wat ervan te verwachten. Zou jij mij heel kort kunnen uitleggen wat Augmented Reality inhoudt?
Augmented Reality staat letterlijk voor 'verrijkte werkelijkheid'. Het gaat om de werkelijkheid die ontstaat nadat er een virtuele laag op een live-camerabeeld wordt toegevoegd. De term wordt momenteel veel gebruikt om een type smartphone applicaties mee aan te duiden waarmee dat mogelijk is. De smartphone bundelt drie functies, waardoor het apparaat zeer geschikt is als apparaat om augmented reality mee te bekijken.
 
Wat zijn deze drie functies?
Een camera, een internet connectie en een kompas en gyroscoop. Doordat de telefoon weet waar je bent, kan er via internet worden gezocht naar eventueel aanwezige virtuele 'content'. Deze virtuele toevoegingen kunnen op twee manieren verschijnen. Ofwel d.m.v kompas en gyroscoop kunnen ze heel precies worden geplaatst op de plek waarvoor ze zijn ontworpen. Maar ook kan er van alles aan de fysieke ruimte worden toegevoegd op basis van visuele 'markers'. Dat zijn herkenningspatronen waarmee een smartphone het ene beeld op het andere plaatst. Dat de telefoon verbonden is met internet maakt het dat er allerlei interactieve dingen mogelijk zijn bij het plaatsen van "AR"
 
Kan je een voorbeeld noemen?
Uit eigen portfolio: een virtueel stoplicht op Terschelling kan met de smartphone op rood of op groen gezet worden. Iedereen die het stoplicht daarna bekijkt, ziet  het stoplicht in de staat zoals het is achtergelaten door de vorige kijker.
Ander voorbeeld: een virtuele lego doos. Wereldwijd bouwwerken bouwen met virtuele lego. Buiten op straat.
 
Kan ik daar ook aan meedoen?
Ja, dat is het bijzondere van de virtuele ruimte die nu toegankelijk is geraakt middels smartphone techniek. Iedereen kan zijn of haar boodschap of creatie daarin kwijt. Er is in feite een oneindig aantal parallelle realiteiten aan het ontstaan. Mits je accepteert dat het huidige fysieke domein slechts de helft van de 'realiteit' is. Inmiddels wordt er ook echt aan content gewerkt die op unieke manier gebruikt maakt van die gelaagdheid. Als je de virtuele toevoegingen niet bekijkt, mis je echt iets. Momenteel is dat met name het geval bij print. De interactieve dingen op de pagina's verschijnen pas als je het boek voor een webcam houdt, of als je er met je smartphone op richt. Maar ook in de buitenruimte zie je steeds meer triggers die oproepen om de virtuele toevoegingen op te roepen.
Een naderend issue is uiteraard de chaos en de wildgroei van steeds meer 'AR apps' en platforms en gelaagde content. Uiteindelijk is in deze nieuwe vrijplaats ook weer gewoon filtering en content curatorschap nodig.
 
Wie kan zorgen voor deze filtering?
Dat wordt de grote vraag. Te midden van de overdaad aan aanbod van websites op internet zijn toch ook bepaalde bakens ontstaan. Ook voor AR zullen er wegwijzers moeten komen. Zeker nu de herkenbare zwart/witte 'markers' niet meer echt noodzakelijk zijn, en elk grafisch element een trigger kan zijn waarachter iets schuil gaat. Op GPS-posities geplaatste virtuele content heeft het zelfs nog moeilijker, daarvoor is altijd toch een redelijk zichtbare experience of een publiciteitsstunt nodig om zichtbaar genoeg te worden. Er zijn geruchten dat de volgende versie van de iPhone over ingebouwde AR beschikt. Maar dan kijk je dus via de lens van Apple naar de wereld die Apple voor je bepaalt, tezamen met de partijen die zij toelaten datzelfde te doen. Of Google neemt de voornaamste positie in. Onwenselijk, maar dat zijn toekomstzorgen. Zorgen die op dit moment spelen hebben vooral betrekking op de onstuitbare opmars van zo'n hybride wereld. De digitale leefwereld raakt immers steeds verder geintegreerd met ons alledaagse functioneren. We checken in op Foursquare, becommentarieeren onze fysieke omgeving met geografisch-georienteerde Twitter berichten. Ik ervaar wel eens weerstand als ik over mijn projecten vertel die zich afspelen in een ruimte die niet tastbaar is. Ik zeg bewust niet 'virtueel'. Want veel mensen verwarren het materie aspect met hun kijk op 'echt' en 'niet echt'. Alles wat je niet aan kan raken, is toch niet per definitie 'niet echt'? Ik heb
nog nooit een echte Picasso aangeraakt. Er was in dat opzicht niet veel verschil tussen het échte
werk in het MoMA en het virtuele werk dat ik daar had 'opgehangen' tijdens een ongevraagd
georganiseerde tentoonstelling die alleen met de smartphone te bezichtigen was. 
 
Hoe is jullie MoMA expo opgevangen, want het MoMA wist er zelf niets van?
Ik denk dat de MoMA expositie een tamelijk effectieve manier was om aan te duiden dat de wereld inmiddels écht iets anders in elkaar steekt dan 10 jaar geleden. De regie over wie wat waar bekijkt is opengegooid. Dat is de basis van AR. Als kijker bepaal je zelf of je naar advertenties kijkt, of naar kunst. En als kijker is de stap gering om ook maker te worden.
 
Zo een QR code ziet er voor mij zo onaantrekkelijk uit, dat ik me er verder niet in verdiep.
De QR code bestaat al ruim tien jaar geloof ik, maar nu ontstaat er een explosie in het gebruik. Alhoewel het visueel een ouderwets ding is, zijn ze juist daarom zo functioneel. Ze zijn vaak zo in strijd met hun grafische context, dat ze wel weer opvallen. Maar het is waar: er is een overdaad aan codes. Niemand scant ze meer. Zeker omdat de kans groot is dat je reclame te zien krijgt. Vrijwillig op gecodeerde spam klikken. Begrijpelijk dat niemand dat doet. Overigens heb ik 1 QR-code project wat ondanks de algemene onwil om te scannen tóch mensen wist te verleiden de code te scannen. De FrustratAR was een QR-code die ging ronddraaien als je te dichtbij kwam. Maar in plaats van het op te geven, ging men uiteraard juist proberen om het ding toch te scannen.
  
Kan je misschien vertellen waarom leken als ik toch wel moeten komen as donderdag?
De 'Augment It' avond donderdag zal duidelijk maken dat de artistieke ontwikkelingen op dit gebied niet zozeer met de techniek zelf te maken hebben, maar vooral draaien om hetgeen ermee verteld wordt. Zonder verhaal is er niks. Maar dankzij de techniek kunnen er wel echt nieuwe verhalen en verhalende structuren ontstaan. Zoals alle kunst in alle tijdsperiodes altijd een relatie heeft gehad met de actualiteit en de wereld om zich heen, zo is nu deze techniek een onderdeel van onze realiteit dus behoeft dat reflectie, experimenteren of gewoonweg benut te worden. Want de onwil om door de techniek heen te kijken moet niet leiden tot een dwingende boodschap aan kunstenaars om techniek links te laten liggen omwille van het feit dat iets 'te technisch' is.

Door: Antje Klaster